Transmurale medicatieoverdracht

1          Situering

Uit onderzoek blijkt dat ontslag na ziekenhuisopname risico’s vormt voor de medicatieveiligheid van de patiënt omdat er vaak een gebrekkige overdracht van gegevens gebeurt tussen ziekenhuis en eerstelijn. Het Federaal Kenniscentrum voor de Gezondheidszorg (KCE) publiceerde in 2010 een lijvig rapport met een reeks aanbevelingen voor een betere ‘seamless care’ (1). Medicatieoverdracht bij ziekenhuisopname en bij ontslag vereist een globale aanpak over een brede regio.

2          Knelpunten

Verschillende knelpunten dragen bij tot de onvolledige medicatieoverdracht tussen eerstelijn en ziekenhuis en vice versa.

2.1.            Bij opname in het ziekenhuis:

  • Bij opname beschikt het ziekenhuis vaak over een onvolledig medicatieoverzicht. De patiënt is meestal niet in het bezit van een medicatieschema. Veel patiënten (vb. ouderen met polyfarmacie) zijn niet in staat om hun medicatiegebruik correct te melden.

  • In het patiëntendossier wordt de huisapotheker niet geregistreerd. Vanuit het ziekenhuis wordt zelden contact opgenomen met de huisapotheker voor een medicatie overzicht. Er bestaat geen databank “huisapothekers” op federaal niveau, wat de registratie van de huisapotheker in de ziekenhuissoftware bemoeilijkt.

  • Bij de planning van een ziekenhuisopname of tijdens het opname-gesprek, wordt er onvoldoende aan de patiënt uitgelegd dat het belangrijk is om een medicatieschema op te vragen bij de huisapotheker.

2.2.            Bij ontslag uit het ziekenhuis:

  • De huisapotheker ontvangt meestal enkel voorschriften, geen medicatieschema, noch ontslagbrief. Hierdoor ontbreekt belangrijke informatie over bv. posologie, therapieduur, stopgezette medicatie.
  • De patiënt zelf ontvangt soms wel een medicatieschema voor eigen gebruik, maar brengt dit meestal niet mee naar de apotheek.
  • De patiënt gaat meestal eerst naar zijn huisapotheker en consulteert de huisarts pas wanneer er nieuwe voorschriften nodig zijn. Gevolg is dat de patiënt het bezoek aan de huisarts vaak te lang uitstelt, waardoor de  medicatie niet tijdig wordt aangepast.
  • De ontslagmedicatie is niet altijd aangepast aan de thuismedicatie voor opname, vb. formulariumswitch met risico op dubbelmedicatie.
  • Extra geneesmiddelgebonden informatie wordt niet meegedeeld aan de apotheker. Vb. welke medicatie werd stopgezet, opgestart, vervangen en wat de eventuele redenen hiervoor zijn, alsook informatie over allergieën en intoleranties voor geneesmiddelen.
  • De behandelende arts in het ziekenhuis is vaak moeilijk of niet bereikbaar voor de huisapotheker of de eerstelijn in het algemeen.

 

3          Visie

4.1. Bij opname in het ziekenhuis

Er is nood aan….

  • inspanningen van huisapothekers om zoveel mogelijk patiënten met complexe medicatie te voorzien van een gevalideerd medicatieschema, zodat dit bij (ongeplande of geplande) opname in het ziekenhuis voorhanden is.
  • registratie van de contactgegevens van de huisapotheker in het ziekenhuispatiëntendossier, zodat ziekenhuisartsen en -verpleegkundigen contact kunnen opnemen met de huisapotheker om het medicatieschema te verkrijgen.
  • een opleiding van het ziekenhuispersoneel dat betrokken is bij de voorbereiding van opname en ontslag. Zij kunnen patiënten aanmoedigen om een medicatieschema op te vragen bij de huisapotheker.
  • een algemene publiekscampagne over het belang van een medicatieschema bij opname. Mogelijke kanalen zijn vb. de audiovisuele media, wachtzalen (ziekenhuizen, huisartsen) en apotheken.

4.2. Bij ontslag uit het ziekenhuis

Er is nood aan….

  • een medicatieschema dat rechtstreeks wordt overgemaakt vanuit het ziekenhuis naar de huisapotheker.
  • een betere bereikbaarheid van de ontslaggevende verpleegkundige of behandelende arts voor de eerstelijn.
  • meer samenwerking en overleg tussen de huisapotheker en het ziekenhuispersoneel dat instaat voor het opname- en ontslaggesprek.

 

4          Engagement

Huisapothekers willen inspanningen leveren om  zoveel mogelijk patiënten met complexe medicatie te voorzien van een – zo mogelijk - door de huisarts gevalideerd medicatieschema (in Vitalink), zodat dit bij (ongeplande of geplande) opname in het ziekenhuis voorhanden is.

Zolang Vitalink nog niet beschikbaar is, maakt de officina-apotheker een nieuw medicatieschema aan vanuit zijn software pakket. Zodra Vitalink beschikbaar is, kijkt de huisapotheker het medicatieschema na, voert een medicatiecheck uit en past eventueel aan in Vitalink, zodat de gegevens onmiddellijk gedeeld worden met de huisarts (validatie) en de thuisverpleegkundige.

 

Bron: (1)Spinewine A, Foulon V, Claeys C, De Lepeleire J, Chevalier P, Desplenter FA, et al. Seamless care focusing on medication between hospital and home. Brussels; 2010 (Report No.: KCE report 131A).